Alp Aytuğlu

Alp Aytuğlu (Devam Ediyor)

Bu projenin amacı, genç yetişkinlerin anlatısal kimliklerinin şekillenmesinde rol oynayan dönüm noktası niteliğindeki deneyimlerinin olumlu gelişimlerine olan etkisini incelemektir. Projede, genç yetişkinlerin anne ve babalarıyla yaşamış oldukları dönüm noktası anlatıları, nedensellik ve tematik bağlamda incelenerek, bunların olumlu gelişimin alt başlıkları olan yeterlilik, kendine-güven, ilişkiler, ilgililik ve karakter üzerine olan etkisi araştırılacaktır. Bu araştırmanın ikinci amacı, genç yetişkinlerin özerk, ilişkisel ve özerk-ilişkisel benliklerinin, anlatısal kimlikleriyle olumlu gelişimleri arasındaki ilişkiye olan etkisini incelemektir. Özerk-İlişkisel benlik kuramı (Kağıtçıbaşı, 2007) bireyin benliğine ilişkin yaygın olan iki boyutlu bakış açısını eleştirerek (özerk benlik, ilişkisel benlik) özerk-ilişkisel benliğin beraber olduğu durumları ortaya koyan diyalektik bir yaklaşım geliştirmiştir. Böylece, bahsi geçen benlik çeşitlerinin anlatısal kimlik ve olumlu gelişim değişkenleri arasındaki düzenleyici (moderatör) rolünü incelemek çalışmanın bir diğer amacıdır. Bu araştırmanın üçüncü amacı, genç yetişkinlerin pekiştiriciye olan duyarlılıklarını diğer bir deyişle davranışsal aktivasyon ve davranışsal inhibisyon düzeylerini, anlatısal kimlikleriyle olumlu gelişimleri arasındaki ilişkiye olan etkisini incelemektir.    

Pınar Şengül

Pınar Şengül (Devam Ediyor)

Bu çalışmanın amacı anne, baba ve akranların üzüntü, öfke ve utanma duygularına verdikleri tepkilerin ergenlerin psikolojik iyi oluşu (duygu düzenleme, kaygı, olumlu sosyal ve saldırgan davranışlar, yaşam memnuniyeti) üzerindeki etkisini incelemektir. Daha önceki araştırmalar çoğunlukla annelere ve erken çocukluk dönemine odaklanmıştır. Bu sebeple, çalışmanın baba ve arkadaşları da içermesi, ergenlik dönemine odaklanması ve sosyalleştirme stratejilerini duygu bazlı incelemesi açısından literatüre katkıda bulunması amaçlanmıştır. Katılımcılar, düşük-orta gelirli ailelere sahip, 14 ile 18 yaş arasında 520 lise öğrencisidir (%56.2 kız, ort=16.11, S=0.76). Tek yönlü varyans analizlerine göre, anne ve babalar, erkek çocuklarının üzüntü ve öfke duygularına kız çocuklarına göre daha olumsuz tepkiler vermiştir (örn. görmezden gelmek, cezalandırmak). Ek olarak, anneler kız çocuklarının utanma duygusunu daha fazla onaylamış (örn. destek olmak, yol göstermek, sakinleştirmeye çalışmak) ve erkek çocuklarının utanma duygusunu daha olumsuz karşılamıştır. En cinsiyete bağlı tepkiler arkadaşların davranışlarında görülmüştür. Tüm olumsuz duygular için (üzüntü, öfke, utanma), kızlar arkadaşlarından olumlu ve erkekler olumsuz tepkiler aldıklarını rapor etmişlerdir. Yapısal eşitlik modeli analizlerine göre ise, anne, baba ve özellikle arkadaşların duygulara verdikleri tepkilerin psikolojik iyi olma göstergeleri üzerinde etkisinin olduğu görülmüştür.

Ebra Uraloğlu

Ebra Uraloğlu (Ocak 2017)

Ergenin anne-baba ve yakın arkadaşı ile bilgi paylaşma ve sır saklama davranışı ile psikolojik esenlik hali: Değişken ve birey odaklı inceleme.

Bu çalışma ergenlerin yakın ilişkilerindeki bilgi paylaşımı ve sır saklama davranışları ile psikolojik esenlik hallerini (yaşam doyumu, problem çözme becerisine olan güven ve sürekli kaygı) durumlarını incelemiştir. Çalışmada, 1300 ergenin (11-19 yaş; %59.1 kız) üç farklı ilişki bağlamında bilgi paylaşımı ve sır saklama davranışlarını birey odaklı ve değişken-odaklı yaklaşımlar kullanılarak incelenmiştir. Değişken-odaklı yaklaşımda anne, baba ve yakın arkadaş ile bilgi paylaşımı ve anneden, babadan, ve en yakın arkadaştan sır saklama davranışı ile psikolojik esenlik hali arasındaki ilişki yol analizi ile incelemiştir. Yol analizi sonuçları yüksek bilgi paylaşımı ve düşük sır saklamanın yüksek psikolojik esenlik hali ile bağlantılı olduğunu göstermiştir. Daha detaylı olarak, değişkenodaklı analiz sonuçları baba ile bilgi paylaşımının ve babadan sır saklamanın psikolojik esenlik halini yordadığını göstermiştir. Bu modelde anne ile bilgi paylaşımı ve anneden sır saklama baba ile olduğu kadar etkili bulunmamıştır. Sonuçlar en yakın arkadaştan sır saklama ve esenlik hali arasındaki ilişkiyi desteklememiştir ancak en yakın arkadaş ile bilgi paylaşımı yüksek esenlik halini yordamaktadır. Çalışmada birey-odaklı yaklaşımla kümeleme analizi aracılığıyla ergenlerin anne, baba ve en yakın arkadaşları ile bilgi paylaşımı ve sır saklama davranışları araştırılmıştır. Birey-odaklı yaklaşımda, kümeleme analizi aracılığıyla ergenlerin anne, baba ve en yakın arkadaşları ile bilgi paylaşımı ve sır saklama davranışları araştırılmıştır. Kümeleme analizi ergenlerin psikolojik esenlik hali seviyeleri bakımından farklılık gösteren ebeveynler ile bilgi paylaşma ve sır saklama örüntülerini ortaya koymuştur. Yakın arkadaş-ergen kümesi ile psikolojik esenlik hali arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur ancak bu ilişki psikolojik esenlik hali ile ilişkili olan diğer kümelere oranla daha zayıftır. Bulgular birey- ve değişken-odaklı yaklaşım analizleri sentezlenerek tartışılmıştır.

Pınar Bilir

Pınar Bilir (Ocak 2017)

Temel psikolojik ihtiyaçların aile ve öğretmenler tarafından karşılanmasının matematik dersindeki özbelirlenmiş motivasyon, öz-yeterlik ve performans ile ilişkisi.

Erken ergenlik döneminde olan öğrencilerle yürütülen tez çalışmasında kendini belirleme kuramı perspektifinden, temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yakınlık, yetkinlik) ebeveynler ve matematik öğretmeni tarafından karşılanması ve akademik sonuçlar arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamıştır. Yol analizleri , temel psikolojik ihtiyaçların matematik öğretmeni tarafından karşılanması ile tüm akademik sonuçların olumlu yönde ilişkili olduğunu göstermiştir Demografik değişkenler kontrol edildikten sonra, temel psikolojik ihtiyaçların anne tarafından karşılanması sadece öz-belirlenmiş motivasyon ile ilişkili bulunurken, bu ihtiyaçların baba tarafından karşılanması ise yalnızca yaklaşma hedefleri ile ilişkili bulunmuştur. Bununla birlikte, öz-belirlenmiş motivasyonun aracı değişken olarak modellendiği analiz sonuçları, öz-belirlenmiş motivasyonun, temel psikolojik ihtiyaçların matematik öğretmeni tarafından karşılanması ve akademik benlik algısı, matematik notu ve yaklaşma hedefleri arasındaki ilişkide aracı değişken rolüne sahip olduğunu göstermiştir. Zekanın gelişebilir ve gelişemez olduğunu düşünen iki farklı grup arasında aracı değişken yol analizi modelinde bir fark bulunmazken, iki grup çalışmadaki tüm değişkenler açısından tek değişkenli varyans analizleri ile karşılaştırıldığında zekanın gelişebilir olduğunu düşünen grubun tüm değişkenlerde, zekanın gelişemez olduğunu düşünen gruba göre daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Sonuçlar literatürdeki diğer sonuçlarla tartışılarak açıklanmıştır. European Association For Research On Adolescence tarafından Cadiz’de 15.si düzenlenen konferansta, tezinin bir bölümünü ‘Basic Psychological Needs in Family and School Contexts: Links to Academic Outcomes’ başlığı ile sözlü olarak sundu.

Pınar Erçelik

Pınar Erçelik (Ağustos 2016)

Beliren yetişkinlik döneminde temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmasının ve kimlik statülerinin iki sosyal çevrede incelenmesi.

2016 yılında yapılan tez çalışmasında beliren yetişkinlik döneminde temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yeterlilik ve ilişkililik) anne, baba ve en yakın arkadaş tarafından doyurulmasının kimlik statüleri (başarılı kimlik, moratoryum (ertelenmiş), ipotekli kimlik ve dağınık kimlik) ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışma kuramsal olarak, sağlıklı gelişim ve iyi oluş için temel psikolojik ihtiyaçların yakın ilişkilerde karşılanmasının gerekli olduğunu ileri süren Öz Belirleme Kuramı üzerine temellendirilmiştir (Deci ve Ryan 1985). Yaşları 18 ile 26 arasında değişen 288 üniversite öğrencisi (Ort= 21.99, S=1.98) çalışmaya katılmıştır. Katılımcılar yakın ilişkiler ve kimlik statülerinden oluşan anketi internet üzerinden tamamlamıştır. Yapılan MANCOVA analizi en yakın arkadaşın temel psikolojik ihtiyaçların doyumu için anneden ve babadan daha fazla destek verdiğini göstermiştir. Yapılan yol analizi sonucunda en yakın arkadaş desteği tüm kimlik statülerini yordamıştır. Yüksek seviyede arkadaş desteği yüksek seviyede başarılı kimlik ile, düşük seviyede moratoryum, ipotekli kimlik ve dağınık kimlikle ilişkili bulunmuştur. Yüksek seviyede anne desteği düşük seviyede moratoryum ile ilişkili bulunurken yüksek seviyede baba desteği yüksek seviyede ipotekli kimlik ile ilişkili bulunmuştur. Özetle, bu çalışmada beliren yetişkinlik döneminde ihtiyaç doyumu için en yakın arkadaştan gelen desteğin kimlik statülerine ebeveynlerden gelen destekten daha çok katkı sağladığı sonucuna varılmıştır. 

Maha Rauf

Maha Rauf (Ağustos 2016)

Pakistan'da Ücret karşılığı çalışan ve çalışmayan ergenlerin özguveni ve yaşam doyumu.

Bu tez çalışması ergenlerle gerçekleştirilmiş karma-yöntemli bir çalışmadır. Araştırmanın niceliksel bölümü a) bir işte çalışan ve çalışmayan ergenlerin yaşam doyumu ve özgüven düzeylerini b) zorunlu olarak çalışan ve kendi isteği ile çalışan ergenlerin  yaşam doyumu ve özgüven düzeylerini ve c) aile bağlılığı düzeyinin çalışan ergenlerin yaşam doyumu ve özgüveni üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Analiz sonuçları çalışan ergenlerin çalışmayan ergenlere kıyasla daha yüksek yaşam doyumu düzeyine sahip olduklarını göstermiştir. Ancak cinsiyet faktörünün analizi bu farkın çalışan kızlardan kaynaklandığını ortaya koymuştur. Buna göre, çalışan kızların yaşam doyumu çalışmayan kızlardan fazladır, ancak çalışan ve çalışmayan erkekler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Özgüvene ilişkin analizler yine çalışan kızların çalışmayan kızlardan daha fazla özgüvene sahip olduğunu göstermiştir. Araştırmanın niteliksel bölümü hem çalışan hem de çalışmayan ergenler açısından bu yaşta bir işte çalışmanın anlamını  daha derinlemesine anlamayı amaçlamaktadır. Tematik analizler bir işte çalışmaya ilişkin hem olumlu hem de olumsuz anlamlar atfedildiğini göstermiştir. Olumlu anlam temaları şunları içermektedir: “çalışmaktan keyif almak”, “maddi avantajlar” and “aileye destek olmak”. Negatif temalar ise şunlardır:  “eğitim fırsatının kaçırılması”, “ağır iş koşulları” ve  “ergenliğin bir işte çalışma zamanı olmaması”.  Pakistan’ın kültürel bağlamı, çalışan ergenlerin okula devamı ve kız ergenlerin eve maddi destek olarak güçlendirilmesi araştırmanın bulgularının tartışılmasında ele alınan konulardır. 

Türkçe